Image Alt
Blog
Flaga Saamów

Kim są Saamowie?

Większość Polaków kojarzy Laponię ze Świętym Mikołajem. Ta wspaniała kraina jest jednak również zamieszkiwana przez bardzo intrygującą społeczność. Wkroczmy do ekscytującego świata reniferów oraz kolorów i dowiedzmy się kim są Saamowie.

  1. Mieszkańcy Laponii — czyli kto?
  2. Kultura Saamów
  3. Saamowie dzisiaj
  4. Jak dostać się do Laponii?

Mieszkańcy Laponii — czyli kto?

Laponia (Sámpi) to kraina geograficzna położona na północy Fennoskandii, obejmująca tereny należące do Rosji, Finlandii, Szwecji oraz Norwegii. Chociaż nie jest odrębnym państwem, posiada własny hymn, flagę i stolicę. Więcej na temat tego, bezsprzecznie wyjątkowego miejsca możecie przeczytać tutaj. Dziś skupimy się na samych mieszkańcach.

Już na początku warto zaznaczyć, że funkcjonujące w języku polskim określenie Lapończycy, sprawia trochę problemów. Otóż jeszcze sto lat temu powszechnie używane słowo lapper, uważane jest za pejoratywne i obraźliwe. Kojarzone ze słowem “łata” dla ludów północy było obelgą, sugerującą połataną odzież Saamów.

Dlatego w latach 1918 i 1921 na zebraniach narodowych Lapończyków zażądano, aby używano innej nazwy. Wnioskowano, aby określenie było słowem pochodzącym z ich własnego języka, w ten sposób wybrano nazwę — Sámi. Musiało minąć kilka lat, lecz z czasem, ze względu na obraźliwy odbiór, w poszczególnych językach zaczęto zastępować “Lapończyków” właśnie “Saamami”.

Często określa się ich także mianem rdzennych Skandynawów, jednak ich pochodzenie nie jest do końca znane. Występują sprzeczne teorie, choć oficjalnie przyjmuje się, że ze względu na podobieństwa kulturowe i językowe, była to grupa koczownicza ściśle związana z Finami.

Również całkowita liczba Saamów jest dość enigmatyczną kwestią, szacuje się ją na ok. 70.000 do 135.000 przedstawicieli. Jedynie w Rosji prowadzi się dokładny spis ze względu na przynależność etniczną.

Kultura Saamów

Saamowie, pomimo że nie posiadają własnego państwa, charakteryzują się bardzo silną przynależnością do swojej historii i kultury. Początkowo społeczność zamieszkująca Laponię w dużej mierze zajmowała się polowaniem. Z tego względu przemieszczała się po północy Europy w ślad za zwierzętami, zamieszkując w namiotach. Wraz z biegiem lat rozpowszechniły się wśród niej również rybołówstwo, hodowle reniferów i rzemiosło.

Rodzina Saamów


Ważną częścią kultury Saamów jest muzyka. Posiadają oni swój unikalny rodzaj śpiewu nazywany joikowaniem (nie mylić z jodłowaniem). Ściśle związany z kulturą szamańską joik, mógł spełniać wiele zadań, mógł być wyrazem przynależności do klanu, elementem rytuału religijnego czy opowieścią o miłości. Chętnie wykorzystuje się go we współczesnych utworach, czego przykładem są między innymi uczestnik szwedzkiej edycji “Mam Talent”  Jon Henrik Fjällgren i norwescy reprezentanci Eurowizji z 2019 roku.

Na uwagę zasługują również tradycyjne stroje Saamów, używane głównie przy uroczystych okazjach. Podobnie jak w ich fladze, występujące kolory to: czerwony, niebieski, żółty i zielony. Stroje mogą różnić się w zależności od pochodzenia, wzorami czy wykorzystaniem poszczególnych barw.

Saamska kuchnia, ze względu na okrojony dostęp do roślin na mroźnej północy, bazuje głównie na mięsie ryb i reniferów, a także ziołach. Ze sztandarowych potraw można wymienić solonego i wędzonego na zimno renifera Suovas, miękkie pieczywo gáhkko lub zupy rybne z dodatkiem kory drzewnej.

Saamowie dzisiaj

Obecnie, część Saamów nadal zajmuje się hodowlą reniferów, jednak przeważającym źródłem dochodu dla wielu z nich, jest turystyka. Chociaż w pewnym sensie, Saamowie stanowią atrakcję, nadal pozostają zwykłymi ludźmi. Poza kultywowaniem swoich tradycji chodzą do szkoły, pracy, korzystają z nowych technologii.

W Finlandii, Szwecji i Norwegii znajdują się odrębne parlamenty Saamów — Sametinget. Chociaż nie posiadają mocy ustawodawczej, mają realny wpływ na kwestie kultury, szkolnictwa oraz rozwoju gospodarczego społeczności saamskiej. Bardzo charakterystycznym budynkiem parlamentu samów jest ten znajdujący się w norweskim Karasjok. Swoim kształtem nawiązujący do tradycyjnego namiotu — lavvo.

Jak dostać się do Laponii?

Być może chcielibyście poznać kulturę Saamów u źródła? Wybierzcie się w podróż na północ i odwiedźcie magiczną Laponię. Warto połączyć ten cel z wycieczką wzdłuż Szwecji lub Norwegii. Dobrym pomysłem może okazać się wynajem campera i ustalenie kilku przystanków po drodze do krainy Saamów. Więcej o podróżach do Skandynawii możecie przeczytać w jednym z poprzednich wpisów.

Źródła:

https://snl.no/lapper

https://snl.no/samer

#norwegia #Szwecja Aktywnie Bornholm boże narodzenie ciekawostki Ciekawostki o Skandynawii Cydr Dania finlandia góry historia islandia jedzenie język Kopenhaga kraje nordyckie kuchnia Kuchnia Skandynawska Kultura Lagom Laponia Mitologia natura Nordic Walking Norwegia Olimpiada Plaże przy współpracy Rozrywka Sauna skandynawia Skania Spacer Sport Szwecja tradycje Wakacje Wikingowie wycieczka Zamki Zwiedzanie Zwyczaje Zwyczaje w Skandynawii Święta