Image Alt
Blog
Fińskie Poczucie Humoru — Z Czego Śmieją Się W Finlandii? zdjęcie nr 1

Fińskie poczucie humoru — z czego śmieją się w Finlandii?

„Co to jest Finlandia? Kawałek zdrowego rozsądku oderwany od Rosji w 1917 roku”. 

To często powtarzany dowcip przez Rosjan i samych Finów. Czy rzeczywiście mieszkańców Finlandii cechuje tylko zdrowy rozsądek i racjonalne myślenie? Czy jednak istnieje coś takiego jak fiński humor? Z czego śmieje się typowy mieszkaniec Helsinek, Turku, Lahti czy Tampere?  

Co wiesz o Finlandii?

Finlandia to kraina prawie 190 000 jezior, czyli kraj o największej ich gęstości na świecie. Jest trzecim – po Norwegii i Islandii – najrzadziej zaludnionym krajem w Europie. Jakie jeszcze nasuwają się skojarzenia? Z pewnością trzeba wspomnieć o białych nocach, nieskazitelnej przyrodzie oraz wszechobecnej kulturze saun. Finowie to również mistrzowie świata w piciu kawy – zużywają ponad 12 kg ziaren rocznie. A co z fińskim humorem? Czy rzeczywiście surowy klimat osłabia skłonność do żartów? 

Fiński humor – dystans do siebie i autoironia

W powszechnej opinii Finowie uważani są przez inne nacje za raczej powściągliwych i milczących. Nie do końca jest to prawda, bowiem każdy, kto odwiedził Finlandię, wie, że mieszkańcy tego zimnego kraju potrafią być bardzo otwarci i szczerzy. Ale mit powściągliwego i niezwykle racjonalnego Fina kultywowany jest nawet w samej Finlandii. Finowie doskonale potrafią żartować ze swojej nieśmiałości i powściągliwości. Świadomi swojego wizerunku utrwalonego w oczach innych narodowości, potrafią go traktować z przymrużeniem oka. Autoironia to jedna z najbardziej charakterystycznych cech fińskiego humoru.

„Na co patrzy introwertyczny Fin podczas rozmowy z tobą?  Na swoje buty. A na co patrzy Fin ekstrawertyk? Na twoje buty.”

Powściągliwy i milczący jak Fin

Stereotyp o powściągliwości mieszkańców Finlandii nie wziął się jednak znikąd. Finowie rzeczywiście znani są z tego, że potrafią milczeć w towarzystwie i nie czują z tego powodu żadnego skrępowania. Nie jest to raczej przyjęte w naszej kulturze, ale dla Fina jest rzeczą naturalną. Po prostu mieszkańcy Finlandii nie zabierają głosu, kiedy nie mają nic ważnego do powiedzenia. Ale to nie znaczy, że nie czują się dobrze w naszym towarzystwie. W kulturze fińskiej ciche i długie pauzy w rozmowie nie są uważane za niezręczne. 

„Dwóch Finów pije wódkę w barze, pierwsza kolejka, druga, trzecia.
Przy piątej kolejce jeden z nich mówi do drugiego: na zdrowie,
na co drugi odpowiada: ty tu przyszedłeś pić czy dyskutować?”

Fińska skromność i gościnność

Finowie są bardzo skromni. Nie do końca rozumieją, dlaczego zachwycasz się ich pięknym krajem, w którym według nich nie ma zbyt wielu ciekawych rzeczy do obejrzenia. Ale tak naprawdę mieszkańca Finlandii poznasz dopiero wtedy, kiedy zostaniesz zaproszony do jego domu. W takiej sytuacji na pewno fiński gospodarz nie będzie oczekiwał od Ciebie formalnego stroju i zachowania. Liczy się przede wszystkim prostota i naturalność. Na czym polega fińska gościnność? Jest dosyć zbliżona do polskiej. To przede wszystkim niekończące się jedzenie i picie. Im bardziej będziesz zrelaksowany i swobodny, tym szczęśliwszy będzie Twój gospodarz. Takie spotkanie to często początek długoletniej przyjaźni. 

Z czego śmieją się mieszkańcy Finlandii?

Fiński humor podejmuje podobne tematy jak w wielu innych krajach. Finowie chętnie śmieją się z pijaństwa, policji i swoich sąsiadów. W zasadzie ze Szwedów śmieją się nieustannie. Żartują z metroseksualności szwedzkich mężczyzn i ich stylu życia. W dużej części wynika to z odwiecznych konfliktów i zaszłości historycznych. Zresztą mieszkańcy Szwecji nie pozostają Finom dłużni.

„Jaka jest najkrótsza szwedzka książka? Spis szwedzkich bohaterów wojennych.”

Finowie bardzo lubię się śmiać, a szczególnie uwielbiają żarty o dosyć prześmiewczym i złośliwym charakterze. Potrafią wyśmiewać czyjąś nieudolność i niepowodzenia. O specyfice fińskiego humoru świadczy święto obchodzone 13 października, czyli „Dzień Porażki”. Od 2010 roku Finowie świętują w tym dniu osobiste porażki, żenującą głupotę i zaniedbania. Po co Finom takie święto? Ma być okazją do wyciągania wniosków na przyszłość i wyrazem nadziei, że następnym razem będzie lepiej. 

Fiński humor bez polityki

Mimo że Finowie uwielbiają narzekać, to rzadko spotkamy się tutaj z humorem czy kabaretem politycznym. Tego typu żarty nie leżą po prostu w ich naturze. Dla mieszkańca Finlandii żartowanie z kimś, a nawet wyśmiewanie się z kogoś, to doskonały sposób na wyrażenie swojej sympatii. Finowie są bardzo uprzejmi i towarzyscy, ale mają czasem nieco żartobliwy i prześmiewczy sposób okazywania względów. 

„Czym się różni fińskie wesele od fińskiego pogrzebu?
-Tym, że po pogrzebie przynajmniej jedna osoba nie jest pijana…”

Jak Finowie lubią spędzać wolny czas?

Fińskie lato jest bardzo krótkie – trwa zaledwie 3 miesiące, ale Finowie chętnie je celebrują. Organizują wiele festiwali muzycznych oraz najróżniejszej rangi imprezy. Białe noce sprawiają, że można się bawić bez końca. Latem Fin najchętniej spędza czas na łonie natury i ucieka na wieś do domku letniskowego nad wodą, gdzie odpoczywa, grilluje, pływa i korzysta z sauny. Niemal co 3 mieszkaniec Finlandii posiada chatę z bali w otoczeniu dzikiej przyrody. Większość takich domków jest budowana samodzielnie. Nie mają one prądu i bieżącej wody, ale oczywiście posiadają saunę. Z kolei zimy są długie i ciemne. Może dlatego Finowie uwielbiają nieco makabryczny humor? 

„Co Fin lubi robić najbardziej? Siedzieć samotnie w saunie i myśleć o śmierci.”

Fiński humor na imprezach i festiwalach

Specyfika fińskiego humoru uwidacznia się w wielu miejscach i na wielu płaszczyznach. Świadczą o nim liczne konkursy i festiwale organizowane w tym kraju. Jedną z takich imprez są z pewnością Mistrzostwach Świata w grze na gitarze powietrznej, które odbywają się w Oulu od 1996 roku. Na czym to polega? Nie musisz wcale umieć grać na gitarze. Zwycięża ten, kto wykona na scenie najbardziej spektakularne wygięcia z wyimaginowaną gitarą elektryczną. W Finlandii możesz również uczestniczyć w Mistrzostwach Świata w piłce błotnej oraz w Pucharze Świata w rzucaniu na odległość telefonem komórkowym. 

Humor fiński w kinie

Fińskie kino jest niezwykłe i bardzo specyficzne. Znajdziesz tu bardzo dużo filmów dokumentalnych, które reprezentują kino na światowym poziomie. Jeśli chodzi o filmy fabularne, na uwagę z pewnością zasługuje oryginalna i niełatwa do zaszufladkowania twórczość nominowanego do Oscara reżysera Aki Kaurismäki. Może nie zawsze jest to kino dla szerokiej publiczności, ale na pewno warto je poznać i wyrobić sobie własną opinię. Jaki humor dominuje w fińskich komediach?

Oryginalny humor fińskich komedii 

Humor fiński w kinie opiera się przede wszystkim na zabawnych sytuacjach z udziałem dość zwariowanych lub mocno przerysowanych postaci. Niekiedy humor fiński jest dość okrutny, chociaż zawsze przebija się przez niego duża doza autoironii. Element autoironii oraz przerysowane postacie, które muszą sobie dać radę w nietypowych okolicznościach, zobaczymy w wielu fińskich komediach. Filmy te łączą często elementy komediowe z elementami dramatu, jak na fińskie poczucie humoru przystało. Fińskie komedie często są przepełnione gorzkim i ironicznym humorem, który zmusza nas do głębszej refleksji. Doskonałym przykładem jest tutaj film Akiego Kaurismakiego „Człowiek bez przeszłości”. Film przedstawia historię mężczyzny, który stracił pamięć i szczęście odnalazł wśród bezdomnych i odrzuconych na margines społeczny ludzi. Powolne tempo filmu łączy się tu z absurdalnym dowcipem sytuacyjnym. 

Surrealizm i fińskie komedie grozy

Aki Kaurismaki słynie z oryginalnego i surrealistycznego humoru. W jego filmach nie brakuje ironii zestawionej ze szczerą sympatią dla bohaterów. Fińskie kino uwielbia czarne komedie i komedie grozy, które również doskonale oddają specyfikę fińskiego humoru. „Iron Sky” czy „Po tamtej stronie” to filmy przepełnione czarnym humorem i elementami groteski. „Iron Sky” Timo Vuorensola to czarna komedia science fiction, która opowiada o państwie nazistowskim na księżycu. I chociaż bardzo dużo tu absurdów, to jednak stanowią one niezwykle celną refleksje na temat współczesnej polityki i światowych konfliktów. Z kolei „Po tamtej stronie” Aki Kaurismaki opowiada o losach uchodźcy z Syrii, który trafił do Helsinek. Ta przejmująca fińska komedia, przepełniona elementami absurdu i często smutnych refleksji, to kwintesencja fińskiego humoru i jednocześnie niezwykle zaangażowane kino.  

Jakie jest więc fińskie poczucie humoru?

Finlandia to kraj długich i mroźnych zim, które sprzyjają czasem żartom o nieco ponurym charakterze. Ale z pewnością nie można odmówić jej mieszkańcom poczucia humoru i dystansu do własnego wizerunku. Finowie potrafią śmiać się sami z siebie, ale nie oszczędzają również innych. Fiński humor jest dosyć gorzki i prześmiewczy, ale ironia, groteska i surrealistyczne spojrzenie na otaczającą rzeczywistość są czasem najlepszym komentarzem do współczesności i trafnie diagnozują jej problemy.

Fińskie Poczucie Humoru — Z Czego Śmieją Się W Finlandii? zdjęcie nr 2
Finowie potrafią się śmiać z samych siebie i swoich wad