Image Alt
Blog
Edukacja W Szwecji — Jak Wygląda Szwedzkie Szkolnictwo? zdjęcie nr 1

Edukacja w Szwecji — jak wygląda szwedzkie szkolnictwo?

System edukacji w Szwecji z pewnością różni się od tego, który mamy w Polsce. Oczywiście istnieją również pewne podobieństwa, ale jeżeli planujesz przeprowadzkę do Szwecji z rodziną, warto zapoznać się przede wszystkim z różnicami obu systemów.

Główne założenie edukacji w Szwecji

Rozwój szkolnictwa w Szwecji ściśle wiąże się z rozwojem państwa opiekuńczego. Główną ideą systemu edukacyjnego Szwecji jest hasło, że nikt nie powinien pozostawać w tyle i każdy musi mieć takie same możliwości rozwoju. To założenie jest bardzo mocno egzekwowane na wielu płaszczyznach. Chcąc zagwarantować wszystkim równe szanse, szwedzka szkoła w centrum swojej pracy stawia dziecko i jego rozwój. Edukacja jest dla Szwedów bardzo ważna i wydają na nią znaczny procent swojego PKB. Szkolnictwo w Szwecji jest więc bardzo dobrze finansowane, nie tylko w skali europejskiej, ale i światowej. Szkoły są więc zazwyczaj dobrze wyposażone i mają dobrą kadrę nauczycielską. 

Na czym polegają równe szanse w praktyce?

Hasło równości ma ścisły związek z gwarancją bezpłatnej edukacji. Jeśli każde dziecko musi mieć równe szanse na dobre wykształcenie i samodzielne życie, nie powinny o tym decydować pieniądze posiadane przez jego rodziców. Szkoła szwedzka jest więc bezpłatna i nie może pobierać żadnych dodatkowych opłat. Bezpłatne są więc posiłki, wycieczki, wyjazdy na wymianę międzynarodową, książki i zeszyty, a czasem nawet długopisy. System edukacji w Szwecji dba o to, żeby żadne dziecko nie zostało w tyle. Szkoła oferuje możliwość wsparcia każdemu dziecku poprzez indywidualne plany rozwoju. Służą one przede wszystkim zdefiniowaniu mocnych i słabych stron ucznia i pomagają w osiągnięciu edukacyjnych celów. W odbywających się co 2 lata rozmowach rozwojowych biorą udział nie tylko nauczyciele i rodzice, ale również sami uczniowie. 

Szkolnictwo w Szwecji

Obowiązek szkolny w Szwecji trwa 9 lat i obejmuje szkołę podstawową, czyli dzieci w wieku od 7 do 16 roku życia. Edukacja wcześniejsza i późniejsza jest dobrowolna. W Szwecji już od pierwszego roku życia dziecko może uczęszczać do przedszkola. Z kolei dla sześciolatków stworzona jest specjalna klasa przedszkolna, która przygotowuje do nauki w szkole podstawowej – to coś na wzór naszej zerówki. Po dziewięcioletniej szkole podstawowej uczniowie mogą wybrać trzyletnie gimnazjum albo ukończyć kształcenie zawodowe. W gimnazjum otrzymują wstępne świadectwo na studia wyższe.

Organizacja systemu edukacji w Szwecji

Szkolnictwo w Szwecji jest dość mocno scentralizowane. Ministerstwo wydaje podstawowe przepisy i programy nauczania obowiązujące w całym kraju. Jednak szkoły zorganizowane są lokalnie i to gminy odpowiadają za ich wyposażenie oraz rekrutację i opłacanie nauczycieli. W efekcie szkoły w Szwecji są równocześnie dość samodzielne. Decyzje dotyczące organizacji pracy oraz rozkładu zajęć i rozdysponowania środków należą do poszczególnych szkół, które muszą w tym przypadku porozumieć się z gminą. Takie rozwiązanie ma wiele zalet, ponieważ szkoły mogą dostosowywać się do konkretnych wyzwań i tworzyć własne profile, ale może mieć to również negatywne skutki – zróżnicowanie poziomu nauczania w zależności od regionu. Duża samodzielność poszczególnych szkół wpływa również na to, że długość lekcji i przerw może być różna w różnych placówkach i klasach. Szkoła ma tu pełną dowolność, ważne tylko, by zgadzała się liczba godzin danego przedmiotu, natomiast ich podział jest już indywidualną sprawą szkoły.

Edukacja przedszkolna 

Już od pierwszego roku życia maluch ma prawo do miejsca w żłobku lub przedszkolu. Głównym celem zajęć w takich placówkach jest zabawa i kształtowanie poczucia wspólnoty. W przeciwieństwie do szkoły podstawowej szwedzkie przedszkole nie jest jednak darmowe.  Bezpłatne jest tylko wtedy, gdy dziecko ma ukończone 3 lata i wymaga opieki przez 3 godziny dziennie. W przypadku młodszych dzieci i opieki długoterminowej rodzice ponoszą koszty, które różnią się w zależności od gminy. Co ciekawe, opłaty za przedszkole w Szwecji są uzależnione od dochodów rodziców. Edukacja przedszkolna dla sześciolatków jest już jednak bezpłatna. Jej celem jest umożliwienie płynnego przejścia z przedszkola do szkoły. 

Szwedzka podstawówka

Szwedzka podstawówka jest dziewięcioletnia i całodzienna. Od 1994 roku rodzice mogą decydować, do jakiej szkoły powinno uczęszczać ich dziecko. Celem takiego działania miało być zwiększenie konkurencyjności między szkołami oraz podniesienie poziomu profili poszczególnych szkół. Jednak trudno tu mówić o całkowitej wolności wyboru, ponieważ pierwszeństwo mają zawsze Ci uczniowie, którzy mieszkają najbliżej. Zajęcia w szkole podstawowej kończą się zwykle o godzinie 15 lub 16. Jeśli dziecko musi zostać w szkole dłużej, może skorzystać ze świetlicy. Edukacja w Szwecji opiera się na podstawie programowej, ściśle określającej zakres wiedzy i umiejętności, które dzieci powinny nabyć po 3, 6, i 9 klasie. Świadectwo ukończenia szkoły podstawowej daje możliwość kontynuowania nauki w gimnazjum. 

Egzaminy sprawdzające

Charakterystyczną cechą edukacji w Szwecji są ogólnokrajowe egzaminy, które przeprowadza się pod koniec 3, 6 i 9 klasy z najważniejszych przedmiotów. Odbywają się one w tym samym czasie w całym kraju. Ich ideą – podobnie jak w przypadku egzaminów ósmoklasisty w Polsce – jest przede wszystkim zapewnienie równego poziomu edukacji w całej Szwecji. 

Szwedzkie gimnazjum

Szwedzkie gimnazjum to szkoła średnia, która pozwala uzyskać świadectwo wstępne na studia wyższe. Niemal 100% uczniów przechodzi do trzyletniego gimnazjum, ale trzeba sobie zdawać sprawę, że w Szwecji to również szkoła techniczna i zawodowa. Oprócz profili o charakterze akademickim, które bezpośrednio przygotowują na studia Uniwersyteckie, możesz wybrać praktyczne programy przygotowujące do zawodu. Do gimnazjum może przyjść każdy, kto zdał szwedzki, matematykę, angielski i 5 innych przedmiotów w szkole podstawowej. Jeśli jednak chcesz dostać się na profil, który przygotowuje na studia, musisz zaliczyć 9 przedmiotów zamiast 5. Poszczególne profile wymagają też zaliczenia określonego materiału. Przykładowo, tylko po zaliczeniu geografii, historii, polityki i religii możesz dostać się na profil nauk społecznych. Niektóre profile są bardzo popularne i w takim przypadku to oceny decydują, kto się na nie dostanie. 

Jak wygląda edukacja w szwedzkim gimnazjum?

Uczęszczając do gimnazjum, musisz zdobyć w ciągu 3 lat określoną liczbę punktów z różnych zajęć. Istnieją kursy obowiązkowe, ale również takie, które wybierają sami uczniowie. Szwedzkie gimnazja są czasem bardzo wyspecjalizowane, dlatego wybierając konkretną szkołę, warto upewnić się, że odpowiednio przygotuje Cię ona na wybrany kierunek studiów. 

Szkolnictwo w Szwecji – indywidualne podejście do ucznia

Edukacja w Szwecji zapewnia indywidualne wsparcie każdemu uczniowi. Duży nacisk kładzie się tu na indywidualne rozmowy oraz plany rozwoju ucznia. W klasach od 1 do 5 nie ma ocen. Wychowawca klasy raz w roku opracowuje indywidualny plan rozwoju każdego dziecka. Pierwsza część planu ma charakter opisowy i definiuje mocne i słabe strony ucznia. W drugiej części określa się niezbędne działania ze strony szkoły, rodziców i samych uczniów, które mogą wesprzeć dziecko w osiągnięciu celów. Trójstronne rozmowy między nauczycielem, rodzicem i dzieckiem odbywają się przynajmniej raz na pół roku i pomagają wychwycić moment, w którym uczeń potrzebuje dodatkowej pomocy. 

System edukacji w Szwecji – szkoły niepubliczne

System edukacji w Szwecji pozwala też na funkcjonowanie szkół niepublicznych. Wiele z nich sponsorowanych jest przez różnego rodzaju stowarzyszenia i fundacje, ale również korporacje, które nastawione są przede wszystkim na zysk. Czasem budzi to dużo kontrowersji, jednak największy problem władze Szwecji widzą w szkołach wyznaniowych, które ich zdaniem nie spełniają podstawowych założeń edukacji w Szwecji, według których każdy uczeń powinien cieszyć się swobodą w kształtowaniu swojego myślenia i nie można odbierać mu dostępu do edukacji seksualnej. 

Szkolnictwo w Szwecji – czego możemy im pozazdrościć?

Przyglądając się systemowi edukacji w Szwecji, możemy wychwycić nieco podobieństw. Jednak z pewnością oprócz całkowicie bezpłatnej szkoły podstawowej – bo przecież każdy rodzic w Polsce doskonale zdaje sobie sprawę, ile kosztują wycieczki, dodatkowe zajęcia i wymiany międzynarodowe – z pewnością można pozazdrościć szwedzkim uczniom indywidualnego podejścia do ich rozwoju. Małe klasy, dobrze wyposażone szkoły i uważne przyglądanie się słabszym i mocnym stronom ucznia to nieocenione wsparcie na każdym etapie edukacji. Również wysoki poziom nauczania języka angielskiego od najmłodszych klas jest dobrą inwestycją w edukację szwedzkich dzieci.

Edukacja W Szwecji — Jak Wygląda Szwedzkie Szkolnictwo? zdjęcie nr 2
Szkoła w Szwecji jest prowadzona pod hasłem równości i równych szans